​

Với Đồng Nai, chủ trương này không chỉ là một thay đổi về mô hình đơn vị hành chính, mà còn mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới-trong đó động lực công nghiệp, logistics và hệ thống khu công nghiệp (KCN) được “khơi thông" mạnh mẽ hơn về nguồn lực và cơ chế.

Tầm vóc mới, không gian phát triển mới

Đồng Nai hiện là một trong những địa phương có quy mô công nghiệp lớn ở khu vực Đông Nam Bộ, đồng thời sở hữu lợi thế hạ tầng và liên kết vùng ngày càng rõ nét. Trong quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai được xác định là vùng động lực phát triển phía Nam, có vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Trong đó, Đồng Nai được định hướng là trung tâm công nghiệp, logistics và đầu mối giao thông quan trọng, thúc đẩy liên kết kinh tế, lan tỏa phát triển trong toàn vùng.

Việc Đồng Nai được xác định đủ điều kiện về tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương cũng được thể hiện qua các ngưỡng theo quy định tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. Cụ thể, với dân số gần 4,5 triệu người và diện tích hơn 12.700 km², Đồng Nai đáp ứng các tiêu chí cơ bản về quy mô, tạo cơ sở để chuyển hóa lợi thế phát triển từ “tỉnh công nghiệp" sang “đô thị cấp vùng".

Theo định hướng chung, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ đóng vai trò đầu tàu điều phối không gian phát triển, liên kết hạ tầng, phân bổ nguồn lực và dẫn dắt tăng trưởng cho khu vực. Đặc biệt, khi nhiều công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia đang hình thành, Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để bứt phá theo hướng đô thị hóa gắn với công nghiệp hiện đại—đúng với “lõi" phát triển của địa phương.

KCN sẽ là “trục xương sống" của đô thị công nghiệp

Trong bức tranh phát triển mới, khu công nghiệp không chỉ là nơi bố trí đất đai và thu hút dự án, mà còn là một “hệ sinh thái" gồm: nhà đầu tư – chuỗi cung ứng – hạ tầng kỹ thuật – dịch vụ logistics – nguồn nhân lực – quản trị môi trường và quản lý nhà nước.

Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều KCN ở Đồng Nai vận hành hiệu quả nhờ cơ chế quản lý tập trung và đồng bộ, trong đó vai trò của Ban Quản lý các Khu công nghiệp, khu kinh tế tỉnh Đồng Nai (cơ quan chuyên trách của tỉnh) là đầu mối quan trọng. Ban Quản lý thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với các khu công nghiệp trên địa bàn, đồng thời tổ chức cung ứng dịch vụ hành chính công và hỗ trợ hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp trong các khu chức năng chuyên biệt theo đúng quy định pháp luật. Nhờ đó, doanh nghiệp có một kênh “một cửa" để tiếp cận thông tin, thủ tục và các dịch vụ hỗ trợ đầu tư.

Khi Đồng Nai lên thành phố trực thuộc Trung ương, “môi trường thể chế" sẽ thay đổi theo hướng tạo thêm dư địa để hình thành các cơ chế đặc thù—giúp rút ngắn thời gian xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển công nghiệp, đô thị và hạ tầng kết nối. Đây chính là yếu tố mà các nhà đầu tư thường quan tâm: tốc độ ra quyết định, tính dự báo trong quy hoạch, và sự đồng bộ giữa quy hoạch công nghiệp với quy hoạch đô thị – giao thông – dịch vụ.

Nói cách khác, KCN sẽ không đứng riêng lẻ. KCN sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong mô hình đô thị, nơi sản xuất được “neo" bằng hạ tầng liên vùng và được “phủ" bởi hệ thống dịch vụ logistics, thương mại – hỗ trợ doanh nghiệp, tạo giá trị gia tăng cao hơn.

Đòn bẩy từ sân bay Long Thành và hạ tầng liên kết vùng

Một trong những điểm nhấn làm thay đổi cục diện phát triển của Đồng Nai là dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Theo tiến độ triển khai, sân bay Long Thành dự kiến có giai đoạn đưa vào khai thác thương mại trong thời gian tới, tạo động lực rõ rệt cho mô hình đô thị sân bay và chuỗi dịch vụ liên quan.

Trong bối cảnh đó, việc hình thành thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để khơi thông nguồn lực phát triển theo hướng “từ hạ tầng đến dòng vốn, từ dòng vốn đến công nghiệp". Đặc biệt, Đồng Nai có thể định hình mô hình phát triển gắn với sân bay theo khái niệm rộng hơn: không chỉ là “thành phố có sân bay", mà là đô thị sân bay với các trung tâm thương mại – dịch vụ; logistics; trung tâm tài chính và hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ, công nghệ cao.

Với KCN, tác động của hạ tầng sân bay và các trục kết nối vùng sẽ thể hiện ở nhiều khâu: từ vận chuyển hàng hóa, tổ chức chuỗi cung ứng, giảm chi phí logistics, nâng hiệu suất sản xuất, đến việc thu hút các ngành công nghiệp có tính liên kết chuỗi và yêu cầu cao về thời gian giao hàng.

Bên cạnh sân bay, các dự án hạ tầng trọng điểm khác cũng đóng vai trò “bàn đạp" khơi thông nguồn lực phát triển. Khi hệ thống giao thông kết nối được đồng bộ, KCN sẽ thuận lợi hơn trong việc mở rộng quy mô, điều chỉnh cơ cấu ngành nghề theo hướng hiện đại, và nâng cấp chất lượng dịch vụ sau đầu tư.

Cơ chế đặc thù: thời gian là “nguồn lực"

Chủ trương thành lập thành phố trực thuộc Trung ương nhấn mạnh yêu cầu về sự khách quan, cấp thiết và có cơ sở thực tiễn rõ ràng. Tuy nhiên, để chủ trương đi vào cuộc sống, vấn đề quan trọng nằm ở cách chuyển hóa cơ chế thành “tốc độ triển khai" ngoài thực địa.

Trong phát triển công nghiệp và KCN, thời gian luôn là yếu tố then chốt: thời gian giải quyết thủ tục; thời gian hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật; thời gian triển khai các dự án kết nối; thời gian điều chỉnh quy hoạch để đón làn sóng nhà đầu tư mới. Vì vậy, Đồng Nai cần có các cơ chế phù hợp để ra quyết định nhanh chóng, nhất quán và minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cấp, các ngành và các cơ quan liên quan-trong đó Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Khu kinh tế sẽ tiếp tục là đầu mối quan trọng trong quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp.

Đồng Nai bứt phá trong kỷ nguyên mới

Sau sáp nhập từ giai đoạn gần đây, Đồng Nai có thêm dư địa đất đai và không gian phát triển công nghiệp. Cùng với đó là mục tiêu điều chỉnh quy hoạch thời kỳ mới nhằm thu hút các nhà đầu tư tầm cỡ, phấn đấu tăng trưởng theo hướng bền vững và đạt tốc độ cao. Chủ trương thành lập thành phố trực thuộc Trung ương vì thế được xem là bước ngoặt để Đồng Nai “nâng tầm" mô hình quản trị phát triển: chuyển từ quản lý theo quy mô tỉnh lên điều phối theo tầm đô thị cấp vùng, từ đó tạo ra một đường dây phát triển đồng bộ giữa công nghiệp – logistics – hạ tầng – dịch vụ – nguồn nhân lực.

Với trọng tâm phát triển của Đồng Nai là công nghiệp và KCN, chủ trương lần này càng có ý nghĩa thực tiễn: giúp địa phương gia tăng sức hút đầu tư; tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút dự án công nghệ cao; đồng thời nâng chất lượng quản lý và hiệu quả vận hành các khu công nghiệp.

Trong hành trình chuẩn bị đề án và hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền, Đồng Nai cần tiếp tục tập trung vào các phần việc cốt lõi: hoàn thiện quy hoạch; xác định rõ không gian phát triển công nghiệp – đô thị – dịch vụ; đồng bộ hạ tầng kết nối; và đặc biệt là bảo đảm môi trường đầu tư thuận lợi để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương vì thế được kỳ vọng sẽ không chỉ là danh xưng mới, mà là “bệ phóng" để công nghiệp và logistics của Đồng Nai bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh hơn, chất lượng hơn-đáp ứng mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và đầu mối giao thông quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước./.​