​Từ ngày 01/9/2026, một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan doanh nghiệp, người lao động có hiệu lực thi hành.

1. Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026 của Chính phủ hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 05/9/2026.

Một số nội dung chính của Nghị định:

• Cấm nhập khẩu lao động cưỡng bức: Từ 05/9/2026, Việt Nam cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hay một phần bởi hành vi cưỡng bức lao động.
• Thay thế quy định cũ: Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định số 69/2018/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý minh bạch hơn cho chuỗi cung ứng.
• Cải cách thủ tục: Đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu, tăng cường phân cấp quản lý và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp.

​2. Thông tư số 41/2026/TT-BCT ngày 22/07/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành quy định về Danh mục phế liệu và Danh mục hàng hóa đã qua sử dụng tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu.

Một số nội dung chính của Thông tư:

• Ngày có hiệu lực: Từ ngày 05/9/2026 đến hết ngày 31/12/2029.
• Đối tượng áp dụng: Thương nhân tham gia hoạt động kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu hàng hóa, các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức, cá nhân liên quan.
• Phạm vi quản lý: Gồm Phụ lục I (Danh mục phế liệu tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu) và Phụ lục II (Danh mục hàng hóa đã qua sử dụng tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu).

Tổ chức triển khai thực hiện

• Cơ quan hải quan và quản lý: Các đơn vị hải quan tại cửa khẩu và cơ quan chức năng địa phương áp dụng danh mục cấm/tạm ngừng để kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai báo tờ khai, ngăn chặn hàng phế liệu hoặc hàng đã qua sử dụng thuộc diện tạm ngừng qua các hình thức tạm nhập, tái xuất hay chuyển khẩu.
• Doanh nghiệp, thương nhân: Cần rà soát kỹ danh mục mã HS hàng hóa trước khi thực hiện hoạt động kinh doanh tạm nhập, tái xuất hoặc chuyển khẩu để tránh vi phạm quy định mới.

​3. Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Một số nội dung chính của Nghị định:

• Thời gian hiệu lực: Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026.
• Mức xử phạt BHXH: Hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mức phạt tiền với cá nhân lên đến 75 triệu đồng và tổ chức lên đến 150 triệu đồng.
• Cá thể hóa hành vi: Khung hình phạt được phân định chi tiết theo quy mô số lượng người lao động bị ảnh hưởng (ví dụ từ 1-10 người, 11-50 người... đến trên 1.000 người) thay vì mức phạt cào bằng.
• Biện pháp khắc phục: Buộc truy thu tiền trốn đóng, nộp khoản tiền lãi chậm đóng 0,03%/ngày và hoàn trả các khoản thu trái quy định cho người lao động.

4. Thông tư số 42/2026/TT-BCT ngày 29/7/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định Danh mục chi tiết hàng hóa lưỡng dụng thuộc thẩm quyền quản lý,.

Một số nội dung chính của Thông tư:

• Ngày có hiệu lực: Chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 12/09/2026.
• Căn cứ pháp lý: Thực hiện khoản 2 Điều 7 Nghị định số 259/2025/NĐ-CP về kiểm soát thương mại chiến lược.
• Phạm vi quản lý: Ban hành kèm theo Phụ lục danh mục chi tiết các mặt hàng lưỡng dụng (vừa có thể sử dụng cho mục đích dân sự, vừa có thể sử dụng cho mục đích quân sự hoặc phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt) thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp của Bộ Công Thương.

Trách nhiệm triển khai cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý

• Rà soát mã HS và đặc tính kỹ thuật: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động đối chiếu hàng hóa của đơn vị với danh mục chi tiết, mã HS và các đặc tính kỹ thuật đi kèm quy định trong Phụ lục của Thông tư 42/2026/TT-BCT trước thời điểm thông tư chính thức áp dụng.
• Thủ tục hải quan: Từ ngày 12/09/2026, cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào Thông tư này để kiểm soát chặt chẽ các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh đối với nhóm hàng hóa chiến lược lưỡng dụng.
• Phổ biến nội dung: Các Sở Công Thương và Ban quản lý khu kinh tế/Khu công nghiệp tại các địa phương đang tích cực triển khai văn bản hướng dẫn thực hiện Thông tư 42/2026/TT-BCT đến các doanh nghiệp sản xuất, thương mại trên địa bàn.

​5. Thông tư số 85/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Một số nội dung chính của Thông tư:

• Ngày có hiệu lực: Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
• Phạm vi điều chỉnh: Quy định chi tiết về phân loại hàng hóa và hoạt động phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

• Nguyên tắc phân loại: Mỗi mặt hàng xuất khẩu, nhập khẩu có một mã số (mã HS) duy nhất theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Kết quả phân loại làm căn cứ áp dụng chính sách quản lý và mức thuế.
• Hoạt động phân tích: Cơ quan hải quan thực hiện phân tích, giám định khi không đủ cơ sở xác định tính chính xác việc phân loại của người khai hải quan.
• Thời hạn thông báo kết quả:
• Không quá 5 ngày làm việc đối với mẫu hàng hóa thông thường.
• Không quá 20 ngày làm việc đối với mẫu hàng hóa phức tạp.
• Thay thế văn bản cũ: Bãi bỏ Thông tư 14/2015/TT-BTC và Thông tư 17/2021/TT-BTC. Doanh nghiệp cần cập nhật để tránh rủi ro về mã HS và chính sách kiểm tra chuyên ngành

6. Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ quy định về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa

Nội dung chính của Nghị định:

• Ngày có hiệu lực: Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

• Vốn điều lệ tối thiểu: Sở giao dịch hàng hóa phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên.
• Trung tâm thanh toán bù trừ độc lập: Tách biệt hoàn toàn với Sở giao dịch hàng hóa để đảm nhận thanh toán bù trừ, quản lý ký quỹ và quản trị rủi ro.
• Lộ trình niêm yết hàng Việt: Bắt buộc có giải pháp và lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam.
• Giám sát thời gian thực: Kết nối dữ liệu điện tử liên tục về Bộ Công Thương về quản trị rủi ro, biên độ giá và giới hạn vị thế.

Trách nhiệm của cơ quan và doanh nghiệp

• Bộ Công Thương: Chủ trì hướng dẫn chi tiết, tiếp nhận kết nối dữ liệu giám sát và áp dụng biện pháp khẩn cấp khi cần thiết.
• Sở Công Thương các tỉnh, thành phố: Ban hành công văn triển khai, đôn đốc các đơn vị liên quan rà soát quy định, chuẩn bị các điều kiện về nhân sự, công nghệ và vốn.
• Doanh nghiệp kinh doanh: Chủ động cập nhật quy định mới để điều chỉnh mô hình hoạt động, đáp ứng mức vốn điều lệ và tiêu chuẩn công nghệ.

​7. Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ sửa đổi Nghị định 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp.

Nội dung chính của Nghị định:

• Hiệu lực thi hành: Từ ngày 15/9/2026.
• Điều kiện thành lập cụm công nghiệp: Sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 8 của Nghị định 32/2024/NĐ-CP để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Cụ thể, tại địa bàn cấp xã đã có cụm công nghiệp, việc thành lập thêm cụm mới được xem xét khi tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê không vượt quá 50 ha.
• Loại hình và ưu đãi đầu tư: Lần đầu tiên bổ sung, định hình các loại hình cụm công nghiệp chuyên ngành, hỗ trợ, công nghệ cao và sinh thái; đồng thời ưu tiên bố trí quỹ đất và khuyến khích doanh nghiệp công nghệ cao, khởi nghiệp sáng tạo đầu tư vào cụm công nghiệp.
• Chủ đầu tư hạ tầng: Hoàn thiện cơ chế lựa chọn chủ đầu tư hạ tầng thông qua phương thức chấm điểm minh bạch (yêu cầu tối thiểu 50/100 điểm).
• Trách nhiệm của địa phương: UBND các tỉnh, thành phố và cơ quan chuyên môn (như Sở Công Thương) đang ban hành các công văn chỉ đạo rà soát, hướng dẫn thực hiện quy hoạch, điều kiện thành lập và mở rộng các cụm công nghiệp trên địa bàn.