​

Ngày 13/02/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT quy định về quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính (KNK) và tín chỉ các-bon. Đây là bước đi mang tính quyết định nhằm thiết lập hạ tầng số hóa, đảm bảo tính công khai, minh bạch và an toàn trong giao dịch tài sản các-bon tại Việt Nam.

Thông tư 11/2026/TT-BNNMT được ban hành dựa trên nền tảng Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các Nghị định hướng dẫn về giảm nhẹ phát thải KNK, sàn giao dịch các-bon trong nước. Theo quy định mới, Hệ thống đăng ký quốc gia sẽ là nơi quản lý tập trung toàn bộ hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon, bao gồm các thông tin về chủ sở hữu, mã số định danh, số sê-ri và lịch sử giao dịch.

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của Hệ thống là mọi nghiệp vụ phát sinh phải được xác thực định danh qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Các giao dịch điện tử sau khi xác thực sẽ có giá trị pháp lý tương đương văn bản có chữ ký của người đại diện hợp pháp, tạo sự thuận tiện và an toàn tối đa cho chủ tài khoản.

Để tránh tình trạng tính trùng và đảm bảo tính truy xuất, Thông tư quy định Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp và quản lý mã trong nước và số sê-ri.

- Mã trong nước: Là duy nhất cho mỗi loại hạn ngạch hoặc tín chỉ và không được tái cấp sau khi đã hủy. Hạn ngạch phát thải có cấu trúc mã VN-[Năm phân bổ], trong đó VN là mã quốc gia. Tín chỉ các-bon có mã phức tạp hơn bao gồm mã cơ chế, mã dự án và năm giảm phát thải.

- Số sê-ri: Được cấp cho từng đơn vị hàng hóa. Hạn ngạch có số sê-ri dài 16 ký tự, trong khi tín chỉ các-bon là 19 ký tự. Cấu trúc này cho phép theo dõi sát sao từng đơn vị phát thải trong suốt vòng đời của chúng.

Thông tư quy định mỗi cơ quan, tổ chức chỉ được cấp duy nhất một tài khoản đăng ký gắn với mã số thuế. Để quản lý linh hoạt các nghiệp vụ, mỗi tài khoản được cấu thành từ 8 loại tiểu khoản chức năng:

- Tiểu khoản Đăng ký chung: Ghi nhận tài sản chưa đưa vào giao dịch.

- Tiểu khoản Số dư giao dịch: Quản lý số dư đã ký gửi tại Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC).

- Tiểu khoản Chuyển giao và Vay mượn: Phục vụ việc luân chuyển hạn ngạch giữa các giai đoạn phân bổ.

- Tiểu khoản Bù trừ và Nộp trả: Dành riêng cho việc thực hiện nghĩa vụ tuân thủ phát thải KNK của doanh nghiệp.

- Tiểu khoản Chờ ký gửi và Phong tỏa: Ghi nhận tài sản đang trong quá trình xác nhận hoặc bị hạn chế giao dịch theo yêu cầu pháp lý.

Quy trình giao dịch được quy định chặt chẽ để đảm bảo sự đồng bộ giữa Hệ thống đăng ký quốc gia và sàn giao dịch. Khi chủ tài khoản có nhu cầu ký gửi để mua bán, hệ thống sẽ kiểm tra số dư và chuyển tài sản sang tiểu khoản Chờ ký gửi. Sau khi VSDC xác nhận thành công (trong vòng 01 ngày làm việc), tài sản mới chính thức nằm trong tiểu khoản Số dư giao dịch để giao dịch trên sàn.

Bên cạnh giao dịch trên sàn, Thông tư còn mở rộng quy định cho việc Chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống giao dịch trong các trường hợp đặc biệt như: chia, tách, sáp nhập doanh nghiệp hoặc theo bản án của Tòa án và quyết định thi hành án. Hồ sơ đề nghị phải được gửi tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường để thẩm định và cập nhật trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Cuối giai đoạn phân bổ, các đơn vị phải thực hiện nộp trả hạn ngạch hoặc sử dụng tín chỉ các-bon để bù trừ theo quy định. Sau khi hoàn tất nộp trả, hệ thống sẽ thực hiện hủy đăng ký số lượng hàng hóa và số sê-ri tương ứng.

Đối với những đơn vị không nộp trả đúng hạn, Thông tư quy định sau 30 ngày kể từ thời hạn cuối cùng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ động thực hiện hủy đăng ký lượng hạn ngạch đó trên hệ thống. Việc hủy đăng ký cũng áp dụng cho các trường hợp tín chỉ bị thu hồi hoặc chủ tài khoản tự nguyện hủy.

Để Hệ thống vận hành trôi chảy, Thông tư thiết lập nguyên tắc phối hợp định kỳ cuối mỗi ngày làm việc giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, VSDC và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX). Dữ liệu trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ quản lý được xác định là dữ liệu gốc để đối chiếu khi có sai lệch.

Vấn đề an ninh mạng cũng được đặt lên hàng đầu. Hệ thống phải đảm bảo hoạt động liên tục, toàn vẹn dữ liệu và tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước. Mọi sự cố hoặc việc tạm ngừng hệ thống đều phải được thông báo công khai tới các bên liên quan.

Việc ban hành Thông tư 11/2026/TT-BNNMT không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về môi trường mà còn tạo đà cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận với thị trường tín chỉ các-bon quốc tế. Sự minh bạch của Hệ thống đăng ký quốc gia sẽ là nền tảng để thu hút đầu tư vào các dự án giảm phát thải, góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero của Chính phủ./.

Tải Thông tư 11/2026/TT-BNNMT tại đây Thông tư 11 2026 về Hệ thống đăng ký quốc gia hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.pdf